CYKL: ODPLAMIANIE HISTORII POLSKI
Po klęsce powstania
listopadowego „naród polityczny” przeniósł się za granicę w celu
kontynuowania tego dzieła, które zakończyło się właśnie klęską. Większa
część uczestników Wielkiej Emigracji nie wyciągnęła wniosków z tego, co
się stało: przegrane powstanie nie stało się lekcją realizmu
politycznego. I tak m.in. za sprawą Henryka Kamieńskiego kontynuowano
romantyczne idee rewolucyjne i pracowano nad przygotowaniem kolejnego
powstania. Dużą rolę odegrała także poezja romantyczna Mickiewicza,
Słowackiego i innych. Skutkiem tego było pojawianie się coraz to
kolejnych spisów – liberum conspiro.
Polacy odgrywali jedną z
głównych ról w europejskich ruchach rewolucyjnych. Okazaliśmy się być
materiałem podatnym na tego typu tendencje, co dziwi, zważywszy na to,
że Polacy wydawali się być przywiązani do religii katolickiej. Zderzenie
z inspirowanym przez masonerię ruchem rewolucyjnym polskiego poczucia
religijnego wydało dziwną symbiozę teoretycznie konserwatywnych Polaków
ze światem rewolucji .
Inną wizję polityczną realizował m.in.
Wincenty Krasiński, który przeprowadził Polskę przez epokę
paskiewiczowską. Po klęsce straciliśmy wojsko, sejm, konstytucję, ale
Polska nie straciła administracji i szkolnictwa. Krasiński zabiegał o
to, by jak najlepiej wykorzystać to, co zostało, poza tym starał się
m.in. o to, żeby nie został osłabiony wpływ Kościoła katolickiego.
Po
doświadczeniach rabacji galicyjskiej i Wiosny Ludów w konserwatywnych
kręgach polskiego ziemiaństwa zrodziła się wizja Rosji jako tarczy,
która obroni Europę przed rewolucją. Zdawano sobie sprawę z tego, że z
Europy Zachodniej zbliża się fala rewolucji, która przewróci porządek w
Europie, i że sami nie jesteśmy w stanie go zatrzymać. W Rosji rewolucji
nie było, poza tym Rosja brała czynny udział w tłumieniu rewolucji w
Europie.
Literatura wykorzystana w filmie:
Henryk Kamieński, Rosja, Europa, Polska. Wstęp do badań nad Rosją i Moskalami, Czytelnik, 1999
Henryk Kamieński, O prawdach żywotnych narodu polskiego, Bruksela 1844
Uczestnicy
ruchów wolnościowych w latach 1832-1855 (Królestwo Polskie): przewodnik
biograficzny, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990
Adam Zamoyski, Święte szaleństwo. Romantycy, patrioci, rewolucjoniści 1776-1871, Wydawnictwo Literackie, 2015
Roman
Kochanowicz, Tadeusz Skoczek (red.), Wincenty Krasiński. Życie
społeczno-kulturalne Warszawy i Królestwa Polskiego, Warszawa-Opinogóra
2016
Henryk Rzewuski, Cywilizacja i religia, Biblioteka Konserwatyzm.pl, 2009
